بیماری / وضعیت · قلب و عروق
پرفشاری خون
Hypertension
کالبدشکافی واژه
خواندنِ تحتاللفظیفشارِ بیشازحد
پیشوندریشهپسوندمصوت پیوندی
فشار خون بالا یعنی نیرویی که خون به دیوارهٔ سرخرگها وارد میکند بهطور مداوم بیشتر از حد سالم بماند. نکتهٔ خطرناکش این است که معمولاً هیچ نشانهای ندارد و بیسروصدا، سالبهسال به قلب، کلیه و مغز فشار میآورد؛ به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» میگویند.
کاربرد بالینی
- تشخیص و طبقهبندی فشار خون بر پایهٔ اندازهگیری مکرر
- پایش پاسخ به درمان و تغییر سبک زندگی
ریشهٔ واژه
جزء tension از فعل لاتینِ tendere (کشیدن) میآید و به «فشار» درون رگ اشاره دارد؛ پیشوند hyper‑ آن را به «فشار بیشازحد» تبدیل میکند. نقطهٔ مقابل آن hypotension (افت فشار) با پیشوند hypo‑ است.
چرا «قاتل خاموش»؟
پرفشاری خون اغلب سالها بدون علامت پیش میرود و تنها با اندازهگیری شناسایی میشود؛ به همین دلیل غربالگری منظم اهمیت دارد.
واژههای همریشه
پرسشهای پرتکرار
چرا هم میگویند «پرفشاری خون» هم «هایپرتنشن»؟
«هایپرتنشن» شکل لاتینِ واژه است: hyper یعنی «زیاد» و tension یعنی «فشار». «پرفشاری خون» هم دقیقاً همین را به فارسی میگوید؛ دو نام برای یک چیز.
«تنشن» در این واژه یعنی استرس و فشار روانی؟
نه؛ اینجا tension از لاتین یعنی «فشارِ» درون رگ، نه فشار عصبی. همان ریشه در «کشش» فیزیکی هم دیده میشود.
چرا hyper و hypo که اینقدر شبیهاند برعکس هماند؟
فقط همان پیشوند فرق میکند: hyper «زیاد» است (فشار بالا) و hypo «کم» (فشار پایین). همین یک تکه در قند خون و تیروئید هم معنا را وارونه میکند.
منابع
- فرهنگ پزشکی دورلند — Dorland's Illustrated Medical Dictionary
- طب داخلی هاریسون — فشار خون — Harrison's Principles of Internal Medicine